DẪN DÒNG VỐN CHO TĂNG TRƯỞNG XANH: MỞ RỘNG TÀI CHÍNH XANH VÀ HỢP TÁC KHU VỰC
VN168
39 phút trước1k lượt xem
Tăng trưởng xanh đang trở thành một yêu cầu quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển. Bên cạnh công nghệ, năng lượng và đổi mới sáng tạo, bài toán lớn đặt ra là làm thế nào huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính, đưa dòng vốn vào những dự án có khả năng tạo đồng thời giá trị kinh tế, xã hội và môi trường.
Tài chính trở thành “mạch máu” của tăng trưởng xanh
Ngày 16/09/2026, tại Nghệ An, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Viện Khoa học xã hội quốc gia Lào, Viện Hàn lâm Hoàng gia Campuchia và Viện Môi trường Hàn Quốc tổ chức Hội thảo quốc tế “Bảo đảm tài chính cho tăng trưởng xanh tại Việt Nam, Lào và Campuchia: Kinh nghiệm của Hàn Quốc và cơ hội hợp tác khu vực”.
Hội thảo tập trung vào một trong những vấn đề quan trọng của quá trình chuyển đổi xanh: tạo lập và dẫn dòng vốn vào đúng những lĩnh vực có khả năng tạo ra hiệu quả phát triển bền vững.
Tăng trưởng xanh không chỉ gắn với chuyển đổi năng lượng hay giảm phát thải mà còn liên quan trực tiếp đến sử dụng tài nguyên hiệu quả, phát triển kinh tế tuần hoàn, công nghiệp xanh, nông nghiệp bền vững và đổi mới công nghệ.
Khi được triển khai đúng hướng, tăng trưởng xanh còn có thể trở thành động lực thúc đẩy năng suất, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Việt Nam hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050
Theo định hướng phát triển hiện nay, Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng nền kinh tế hiện đại, bền vững và tiến tới phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh là rất lớn.
Tuy nhiên, bài toán tài chính xanh không chỉ dừng ở việc huy động được bao nhiêu nguồn lực mà quan trọng hơn là nguồn vốn đó được chuyển thành những dự án xanh có khả năng triển khai và mang lại hiệu quả thực chất như thế nào.
Điều này đòi hỏi nhiều yếu tố phải được triển khai đồng bộ, từ khung pháp lý, tiêu chuẩn xanh đến chất lượng dự án và cơ chế phân bổ nguồn lực.
Một hệ sinh thái tài chính xanh hiệu quả cần có:
Khung pháp lý rõ ràng, ổn định;
Các dự án xanh được chuẩn bị tốt;
Cơ chế phân bổ và chia sẻ rủi ro phù hợp;
Hệ thống tiêu chuẩn và thông tin minh bạch;
Sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức tài chính;
Khả năng huy động nguồn lực trong nước và quốc tế.
Gần 780 nghìn tỷ đồng tín dụng xanh vào cuối năm 2025
Việt Nam đã từng bước hình thành nền tảng cho thị trường tài chính xanh thông qua các chiến lược tài chính, phát triển thị trường chứng khoán, trái phiếu và các chương trình liên quan đến tăng trưởng xanh.
Đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng xanh đạt gần 780 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 4,19% tổng dư nợ của toàn nền kinh tế.
Đây là một con số đáng chú ý, phản ánh sự gia tăng quan tâm của hệ thống tài chính đối với những dự án và lĩnh vực có yếu tố môi trường, tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững.
Bên cạnh tín dụng ngân hàng, thị trường trái phiếu cũng đang trở thành một kênh huy động vốn quan trọng.
Đến cuối quý I/2026, dư nợ trái phiếu doanh nghiệp xanh và trái phiếu bền vững đạt xấp xỉ 1,1 tỷ USD.
Các công cụ tài chính này tạo thêm nguồn vốn dài hạn cho những dự án cần quy mô đầu tư lớn như năng lượng sạch, hạ tầng xanh, giao thông bền vững hay các dự án cải thiện môi trường.
Khoảng cách giữa nguồn lực hiện có và nhu cầu chuyển đổi xanh
Mặc dù đã có những bước phát triển, nguồn lực tài chính xanh hiện nay vẫn còn khoảng cách đáng kể so với nhu cầu đầu tư cho quá trình chuyển đổi.
Các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, nông nghiệp bền vững, kinh tế tuần hoàn, hạ tầng thông minh và thích ứng với biến đổi khí hậu đều cần nguồn vốn lớn và dài hạn.
Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đa dạng hóa các công cụ huy động vốn.
Ngoài tín dụng xanh, cần thúc đẩy thêm những kênh như:
Trái phiếu xanh;
Trái phiếu bền vững;
Các quỹ đầu tư xanh;
Cơ chế tài chính hỗn hợp;
Hợp tác công – tư;
Đồng tài trợ giữa Nhà nước và khu vực tư nhân;
Các nguồn vốn quốc tế cho khí hậu và phát triển bền vững.
Việc mở rộng các kênh này sẽ giúp giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng, đồng thời tạo thêm nguồn vốn cho những dự án xanh quy mô lớn.
Từ huy động vốn đến lựa chọn dự án có hiệu quả thực chất
Một trong những vấn đề quan trọng của tài chính xanh là bảo đảm dòng vốn thực sự đi vào những dự án có khả năng tạo ra hiệu quả rõ ràng.
Nếu thiếu tiêu chuẩn minh bạch, cơ chế đánh giá và giám sát chặt chẽ, tài chính xanh có thể khó phát huy đúng vai trò.
Do đó, bên cạnh việc mở rộng quy mô vốn, cần nâng cao chất lượng dự án ngay từ khâu chuẩn bị.
Một dự án xanh cần xác định rõ:
Mục tiêu môi trường;
Hiệu quả kinh tế;
Tác động xã hội;
Khả năng hoàn vốn;
Rủi ro tài chính;
Chỉ số đo lường kết quả;
Cơ chế kiểm tra và công bố thông tin.
Khi các yếu tố này được chuẩn hóa, nhà đầu tư và tổ chức tài chính sẽ có thêm cơ sở để đánh giá rủi ro và đưa ra quyết định đầu tư.
Mở rộng hợp tác tài chính xanh trong khu vực Mekong
Không chỉ là vấn đề của riêng từng quốc gia, tăng trưởng xanh còn có tính liên kết mạnh trong khu vực.
Việt Nam, Lào và Campuchia cùng đối mặt với nhu cầu huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh, dù điều kiện kinh tế, khả năng tài khóa, cấu trúc thị trường tài chính và năng lực thể chế của mỗi quốc gia có sự khác biệt.
Trong bối cảnh đó, hợp tác khu vực cần vừa dựa trên những nguyên tắc và tiêu chuẩn chung, vừa phù hợp với điều kiện cụ thể của từng nước.
Nhiều lĩnh vực có đặc tính xuyên biên giới như:
Kết nối hạ tầng;
Năng lượng;
Tài nguyên nước;
Hệ sinh thái;
Bảo vệ rừng;
Thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đây là những lĩnh vực mở ra dư địa lớn cho hợp tác tài chính xanh trong khu vực Mekong.
Kinh nghiệm Hàn Quốc mở thêm cơ hội hợp tác
Hàn Quốc được đánh giá là quốc gia có nhiều kinh nghiệm trong việc kết hợp chính sách công nghiệp, phát triển công nghệ, hạ tầng, thể chế và các công cụ tài chính.
Những chính sách về tài chính xanh, năng lượng sạch, công nghệ xanh, hạ tầng thông minh và chuyển đổi số của Hàn Quốc có thể cung cấp thêm các mô hình tham khảo cho Việt Nam, Lào và Campuchia.
Không chỉ là nguồn vốn, hợp tác với các đối tác quốc tế còn có thể mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác như:
Chuyển giao công nghệ;
Hỗ trợ kỹ thuật;
Phát triển năng lực;
Xây dựng tiêu chuẩn;
Đào tạo nguồn nhân lực;
Chia sẻ kinh nghiệm quản lý;
Hợp tác nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
Đây là những yếu tố quan trọng để tài chính xanh không chỉ đóng vai trò cấp vốn mà còn trở thành một phần của quá trình nâng cao năng lực phát triển dài hạn.
Nghệ An xác định tăng trưởng xanh là hướng phát triển quan trọng
Tại hội thảo, lãnh đạo tỉnh Nghệ An cho biết địa phương xác định tăng trưởng xanh là một hướng đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Nghệ An có nhiều tiềm năng trong các lĩnh vực như nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển, năng lượng tái tạo và công nghiệp hiện đại.
Việc tiếp cận các mô hình tài chính xanh và kinh nghiệm quốc tế có thể hỗ trợ địa phương khai thác tốt hơn những lợi thế này theo hướng bền vững.
Nghệ An cũng bày tỏ mong muốn tăng cường hợp tác với các cơ quan nghiên cứu, đối tác Hàn Quốc, Lào, Campuchia, các nhà khoa học, tổ chức phát triển và cộng đồng doanh nghiệp trong thúc đẩy tăng trưởng xanh.
Ba nhóm vấn đề trọng tâm của tài chính xanh
Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề chính.
Thứ nhất là khung chính sách và thể chế cho tài chính xanh tại Việt Nam, Lào và Campuchia.
Thứ hai là các giải pháp huy động nguồn lực tài chính cho những lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với phát triển bền vững như nông nghiệp, tài nguyên nước, lâm nghiệp, sử dụng đất và kinh tế tuần hoàn.
Thứ ba là các cơ chế tăng cường hợp tác quốc tế trong tài chính xanh, bao gồm hỗ trợ kỹ thuật, phát triển năng lực và chia sẻ tri thức.
Ba nhóm nội dung này cho thấy tài chính xanh không phải là một lĩnh vực độc lập mà có mối liên hệ trực tiếp với thể chế, công nghệ, doanh nghiệp, đầu tư và hợp tác quốc tế.
Dẫn dòng vốn đúng hướng để tạo động lực tăng trưởng mới
Trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển, nguồn vốn sẽ đóng vai trò quyết định đối với tốc độ và chất lượng của quá trình tăng trưởng xanh.
Thách thức đặt ra không đơn thuần là huy động thêm vốn, mà là tạo ra một cơ chế đủ hiệu quả để đưa dòng vốn đến đúng dự án, đúng lĩnh vực và tạo ra kết quả có thể đo lường.
Khi hệ thống tài chính xanh được hoàn thiện, doanh nghiệp sẽ có thêm nguồn lực để đầu tư công nghệ sạch, đổi mới mô hình sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Các địa phương cũng có thêm cơ hội phát triển hạ tầng, nông nghiệp, năng lượng và kinh tế theo hướng bền vững hơn.
Về dài hạn, việc dẫn dòng vốn cho tăng trưởng xanh không chỉ là bài toán tài chính mà còn là một phần quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, hướng tới một nền kinh tế hiện đại, hiệu quả và có khả năng thích ứng tốt hơn với các thách thức môi trường.
