Sức sống mới từ “dòng chảy số”

Trong tâm thức người dân thôn Hòa Phú (xã Ea Nuôl), ông Phan Thanh Tuế không chỉ là bí thư chi bộ đáng kính mà còn là người “giữ chữ” ở cơ sở. Suốt mấy mươi năm, “gia bảo” của ông là những cuốn sổ tay, những tờ trình viết tay theo quan niệm “nét chữ nết người”.

Khi làn sóng số hóa tràn về, ông đồ tuổi ngoài 70, dành thời gian “mài mực” trên bàn phím máy vi tính. Nhìn cách ông nheo mắt trước màn hình, cẩn trọng từng cú nhấp chuột mới thấy hết sự nhọc nhằn của cuộc “lội ngược dòng” này. “Lúc đầu, tôi sợ cái máy tính này lắm. Mắt kém, tay run, bấm nút Enter cũng nhầm. Tôi phải ghi lại các phím chức năng dán ngay dưới chân máy, quên đâu thì nhìn đó”, ông Tuế chia sẻ.

Với ông Tuế, mỗi báo cáo công tác Đảng gửi đi là một trách nhiệm với tổ chức, với nhân dân. Vậy nên, không ngại tuổi tác, ông nhờ con cháu, cán bộ xã hướng dẫn từng thao tác nhỏ nhất. Giờ đây, thay vì lặn lội đường xa, mang báo cáo vượt 10 km lên Đảng ủy xã, ông chỉ cần click chuột. Khoảng cách địa lý dường như bị xóa nhòa bởi dòng chảy của công nghệ. Những cuộc họp chi bộ cũng trở nên “số” hơn khi thông tin được cập nhật tức thời qua nhóm Zalo.

Hình ảnh ông miệt mài bên máy tính không chỉ là sự thay đổi công cụ làm việc, mà là biểu tượng của tinh thần học tập suốt đời của người đảng viên.

Nếu như thế hệ ông Tuế đang nỗ lực bắt nhịp, thì lớp cán bộ trẻ của tỉnh lại chủ động viết tiếp hành trình số hóa bằng tư duy đột phá. Trong bối cảnh các quy định về cư trú thường xuyên thay đổi, việc ghi nhớ, tra cứu các luật, nghị định, thông tư… là áp lực không nhỏ đối với công an cấp xã, phường. Từ thực tiễn đó, Đại úy Nguyễn Công Hiệp (Phòng Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh) đã sáng tạo “Cẩm nang điện tử” hỗ trợ đăng ký cư trú trên nền tảng NotebookLM, một “trợ lý số” thông thái được thiết kế riêng cho công việc chuyên môn.

Trợ lý số này không hoạt động như các công cụ AI phổ biến dựa trên dữ liệu Internet chung. Hệ thống được huấn luyện chuyên sâu từ nguồn pháp luật chính thống, gồm: Luật Cư trú, Nghị định số 154/2024/NĐ-CP, cùng các thông tư mới nhất của Bộ Công an và được liên kết đến các quy định có liên quan khác. Dữ liệu đầu vào được chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên từ Cổng thông tin điện tử Chính phủ, Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật và các văn bản chỉ đạo của Bộ Công an. Để câu trả lời chính xác, kịp thời cập nhật quy định mới, trợ lý số được các đơn vị nghiệp vụ rà soát định kỳ, an toàn và hiệu quả.
Trong thời đại số, công an cơ sở chỉ cần đặt câu hỏi, hệ thống phản hồi ngay lập tức. Sáng kiến này không chỉ giúp chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, hạn chế sai sót mà còn giải phóng thời gian để chiến sĩ công an gần dân, lắng nghe và hỗ trợ bà con nhiều hơn. Hiệu quả kép mang lại là vừa hiện đại hóa nền hành chính, vừa tạo ra một sổ tay nghiệp vụ linh hoạt, có thể nhân rộng ra nhiều lĩnh vực khác.

Xây dựng “hạt nhân số” từ mỗi nếp nhà

Chuyển đổi số còn được đưa về mỗi nếp nhà. “Chúng tôi không đặt mục tiêu cao. Thôn 1, xã Sông Hinh có 180 hộ, mỗi gia đình chỉ cần một người thạo công nghệ số, người đó sẽ trở thành “hạt nhân” hướng dẫn lại cho các thành viên trong gia đình. Cứ như vậy, công nghệ số sẽ tự lan tỏa trong thôn”, anh Đoàn Công Dũ, Tổ trưởng Tổ công nghệ số (CNS) thôn 1 cho hay.

Với cách làm này, những buổi tối ở các thôn, buôn khác trên địa bàn xã Sông Hinh trở nên rộn ràng hơn bởi âm thanh của tiếng cười nói và ánh sáng từ những chiếc điện thoại thông minh. Dưới sự hướng dẫn trực tiếp của cán bộ phụ trách chuyển đổi số, người dân được “cầm tay chỉ việc” ngay trên chiếc điện thoại thông minh của mình. Việc quét mã QR, tạo tài khoản dịch vụ công đến nộp hồ sơ trực tuyến, dần trở thành thói quen mới, giúp bà con giải quyết công việc mà không phải đến Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã.

Theo Chủ tịch UBND xã Sông Hinh Nguyễn Chí Hiền, để cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và chương trình “Đắk Lắk số”, địa phương xác định xây dựng công dân số từ cơ sở là nền tảng cốt lõi. Vì vậy, chuyển đổi số ở xã từng bước được “thiết kế” vừa sức từng nhà, từng thôn, buôn.

Đến nay, xã đã thành lập 33 tổ CNS với 231 thành viên; 100% cán bộ, công chức và 1.500 người dân cài đặt chữ ký số cá nhân trên ứng dụng VNeID; 5.200 điện thoại thông minh được cài đặt ứng dụng số thông qua hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở… Tất cả tạo điểm tựa vững chắc để cải cách hành chính đi vào chiều sâu, góp phần xây dựng chính quyền số từ gốc rễ.

Vượt qua những rào cản của thói quen cũ, bộ máy hành chính Đắk Lắk đang tạo dòng chảy số bằng sự kiên nhẫn và tinh thần cầu thị. Từ công việc hằng ngày ở cơ sở, chuyển đổi số không còn là câu chuyện của máy móc, mà là câu chuyện của những người sẵn sàng thay đổi để phục vụ tốt hơn.