TRIỂN KHAI NGHỊ QUYẾT 57: CHUYỂN MẠNH TỪ HOÀN THIỆN THỂ CHẾ SANG TẠO SẢN PHẨM CÔNG NGHỆ
VN168
1 giờ trước100 lượt xem
Sau hơn 1 năm 8 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã ghi nhận nhiều chuyển biến về nhận thức, thể chế và tổ chức thực hiện.
Từ nay đến cuối năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là chuyển mạnh từ giai đoạn hoàn thiện thể chế sang tạo ra sản phẩm, công nghệ và những kết quả cụ thể, góp phần phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước xây dựng nền tự chủ công nghệ quốc gia.
Nghị quyết 57 bước vào giai đoạn tạo ra kết quả cụ thể
Trong giai đoạn đầu triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, các nhiệm vụ chủ yếu tập trung vào hoàn thiện chủ trương, cơ chế, chính sách và chuẩn bị những điều kiện nền tảng cần thiết.
Đến nay, quá trình thực hiện đã từng bước chuyển sang giai đoạn tổ chức các chương trình, nhiệm vụ cụ thể, trong đó yêu cầu về sản phẩm đầu ra, khả năng ứng dụng và hiệu quả thực tiễn ngày càng được đặt lên hàng đầu.
Đây là bước chuyển quan trọng trong cách tiếp cận phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thay vì chỉ tập trung vào nghiên cứu hoặc xây dựng chính sách, các nhiệm vụ khoa học và công nghệ phải hướng đến khả năng giải quyết những bài toán cụ thể của quốc gia, ngành, địa phương và doanh nghiệp.
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo đó ngày càng được xác định là động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và phát triển bền vững.
Tập trung nguồn lực phát triển công nghệ chiến lược
Một trong những kết quả đáng chú ý trong quá trình triển khai Nghị quyết 57 là hệ thống cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý cho phát triển khoa học, công nghệ tiếp tục được hoàn thiện.
Đặc biệt, Việt Nam lần đầu tiên xác lập Danh mục gồm 10 nhóm công nghệ chiến lược và 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược.
Việc hình thành danh mục này tạo cơ sở để tập trung nguồn lực cho những lĩnh vực có khả năng tạo đột phá, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước gia tăng mức độ tự chủ về công nghệ.
Thay vì phát triển công nghệ theo từng lĩnh vực riêng lẻ, cách tiếp cận mới hướng tới tập trung nguồn lực để giải quyết các bài toán lớn của quốc gia, ngành và địa phương.
Mỗi nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược được định hướng xác định rõ:
Mục tiêu cần đạt được;
Sản phẩm đầu ra;
Công nghệ lõi cần làm chủ;
Doanh nghiệp tham gia;
Địa chỉ ứng dụng;
Phương án thương mại hóa sản phẩm.
Việc xác định các yếu tố này ngay từ đầu được kỳ vọng giúp chuyển từ tư duy “đầu tư cho nghiên cứu” sang “đầu tư để hình thành sản phẩm công nghệ”, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực khoa học và công nghệ.
Lấy doanh nghiệp làm trung tâm của đổi mới sáng tạo
Một thay đổi đáng chú ý khác là phương thức tổ chức các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang được điều chỉnh theo hướng tinh gọn và liên thông từ nghiên cứu đến thương mại hóa.
Theo định hướng mới, doanh nghiệp được xác định là một trong những chủ thể trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Các chương trình nghiên cứu không chỉ được đánh giá thông qua kết quả khoa học mà còn phải xem xét khả năng hình thành sản phẩm, ứng dụng thực tế và tạo ra hiệu quả kinh tế - xã hội.
Cách tiếp cận được xác định theo ba nguyên tắc quan trọng:
Doanh nghiệp làm trung tâm – bài toán phát triển làm định hướng – sản phẩm và hiệu quả thực tiễn làm thước đo.
Điều này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nhiều kết quả nghiên cứu trước đây còn gặp khó khăn trong quá trình chuyển giao và thương mại hóa.
Khi doanh nghiệp tham gia ngay từ giai đoạn xác định bài toán, nghiên cứu và thử nghiệm, khả năng đưa công nghệ vào thực tế cũng có điều kiện được nâng cao.
Hạ tầng số và dữ liệu tạo nền tảng cho chuyển đổi số quốc gia
Song song với phát triển công nghệ chiến lược, hạ tầng số, dữ liệu số và các nền tảng số quốc gia tiếp tục được đầu tư, hoàn thiện.
Đây là những điều kiện quan trọng để phát triển đồng bộ:
Chính phủ số;
Kinh tế số;
Xã hội số;
Các nền tảng số quốc gia;
Trí tuệ nhân tạo;
Dữ liệu lớn và các công nghệ số mới.
Việc hình thành hệ thống dữ liệu và hạ tầng số đồng bộ không chỉ hỗ trợ hoạt động quản lý nhà nước mà còn tạo môi trường để doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển sản phẩm và triển khai các mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ.
Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia và thị trường khoa học, công nghệ cũng tiếp tục được củng cố với sự tham gia của các doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Điểm nghẽn của Nghị quyết 57 chuyển sang khâu tổ chức thực hiện
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai Nghị quyết 57 vẫn còn không ít khó khăn.
Theo nội dung được Bộ KH&CN xác định, điểm nghẽn hiện nay không còn chủ yếu nằm ở việc thiếu chủ trương, cơ chế hay chính sách, mà tập trung nhiều hơn ở khả năng tổ chức thực hiện và chuyển hóa chính sách thành các sản phẩm, công nghệ và kết quả cụ thể.
Một trong những vấn đề cần tiếp tục giải quyết là khả năng huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt là nguồn lực từ doanh nghiệp dành cho nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo.
Mối liên kết giữa viện nghiên cứu – trường đại học – doanh nghiệp ở một số lĩnh vực còn chưa chặt chẽ. Trong khi đó, nhiều kết quả nghiên cứu vẫn gặp khó khăn khi chuyển sang giai đoạn ứng dụng hoặc thương mại hóa.
Đối với công nghệ chiến lược, đây là phương thức triển khai mới nên một số cơ chế liên quan đến tài chính, đặt hàng, tài trợ, ký hợp đồng và quản lý chương trình vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện.
Một số bộ, ngành và cơ quan cũng còn gặp khó khăn khi xác định sản phẩm đầu ra, công nghệ lõi, hiệu quả đầu tư cũng như phương án thương mại hóa.
Bên cạnh đó, năng lực thử nghiệm, kiểm định và chứng nhận công nghệ cũng cần được nâng cao để đáp ứng yêu cầu phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược.
Hướng tới những sản phẩm công nghệ chiến lược mang thương hiệu Việt Nam
Từ nay đến cuối năm 2026, trọng tâm của quá trình triển khai Nghị quyết 57 sẽ là đẩy nhanh việc hình thành những kết quả có thể nhìn thấy và đo lường được.
Bộ KH&CN tiếp tục hoàn thiện Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia, đặc biệt đối với công nghệ chiến lược; đồng thời hoàn thiện các cơ chế tài trợ, đặt hàng, ký hợp đồng và quản lý chương trình.
Các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược sẽ được thúc đẩy nhằm từng bước hình thành những sản phẩm công nghệ chiến lược mang thương hiệu Việt Nam.
Hệ thống chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng được định hướng tái cấu trúc theo hướng tinh gọn, liên thông và tập trung nguồn lực cho những lĩnh vực trọng điểm.
Nguồn lực sẽ ưu tiên cho:
Công nghệ chiến lược;
Sản phẩm trọng điểm quốc gia;
Các bài toán lớn của đất nước;
Hạ tầng nghiên cứu và phòng thí nghiệm trọng điểm;
Hạ tầng số và dữ liệu số;
Phát triển thị trường khoa học và công nghệ.
Thúc đẩy cơ chế đồng đầu tư giữa Nhà nước và doanh nghiệp
Để gia tăng nguồn lực cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cơ chế đồng đầu tư, đồng tài trợ được xác định là một trong những hướng cần thúc đẩy.
Việc doanh nghiệp tham gia từ nghiên cứu, thử nghiệm đến sản xuất và thương mại hóa sẽ giúp rút ngắn khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu với nhu cầu thực tế của thị trường.
Đây cũng là cơ sở để khoa học và công nghệ thực sự trở thành một hoạt động đầu tư tạo giá trị thay vì chỉ tập trung vào nhiệm vụ nghiên cứu.
Các địa phương sẽ được hướng dẫn xây dựng bài toán công nghệ chiến lược dựa trên nhu cầu phát triển thực tế, qua đó hình thành các nhiệm vụ khoa học và công nghệ phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của từng địa bàn.
Từ chính sách đến sản phẩm: Bước chuyển quan trọng của Nghị quyết 57
Có thể thấy, triển khai Nghị quyết 57 đang bước sang một giai đoạn mới.
Nếu giai đoạn trước đặt trọng tâm vào việc xây dựng nền tảng thể chế, thì giai đoạn tiếp theo yêu cầu cao hơn về khả năng biến chính sách thành công nghệ, sản phẩm và giá trị thực tiễn.
Mục tiêu không chỉ dừng ở việc hoàn thiện hệ thống chính sách mà hướng tới những kết quả có thể đo lường, từng bước làm chủ công nghệ lõi, hình thành các sản phẩm công nghệ chiến lược mang thương hiệu Việt Nam và phát triển những doanh nghiệp công nghệ có khả năng dẫn dắt thị trường.
Đây được xem là một trong những điều kiện quan trọng để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển mới của Việt Nam trong giai đoạn tới.
Thông tin liên hệ
